Công nghệ thông tin (CNTT) ngày càng đóng vai trò quan trọng trong đời sống, trong giảng dạy và nghiên cứu. Trong nhiều khuynh hướng phát triển, CNTT là cốt lõi và có tính chất quyết định. Tuy nhiên, đối với e-learning (học tập điện tử - HTĐT), CNTT chỉ là công cụ.
Trong những năm gần đây, do nhiệm vụ quản trị Moodle VN cũng như khi phụ trách việc triển khai các dự án HTĐT ở một số nơi, điều sai lầm trong quan điểm mà tôi rất hay nhận thấy ở các đơn vị đang xây dựng HTĐT là cho rằng CNTT là phần cốt lõi, quyết định sự thành công trong một dự án HTĐT. Đây quả là một suy nghĩ sai lầm, và kết quả của sai lầm đó thường là một hệ thống HTĐT vô cùng mạnh và nhiều về các tính năng, mà không đáp ứng được nhu cầu người học, cũng như không tạo được một môi trường học có ý nghĩa.
Khi một dự án - thường là với Moodle, được đưa lên bàn đàm phán, trong khi các nhà lãnh đạo quan tâm đến số tiền cần bỏ ra để xây dựng hệ thống, thì các nhà quản lý kỹ thuật lại chú tâm vào số lượng và mô tả các tính năng. Họ thường yêu cầu: "Hệ thống phải đáp ứng khả năng A, B, C, D". Cứ làm như, hệ thống của họ chỉ cần những tính năng đó là nghiễm nhiên trở thành một môi trường học tập cho sinh viên vậy. Và để điều chỉnh cách nhìm phiến diện đó, nhiều cách so sánh - có khi là khập khiễng, đã được tôi "giở" ra sử dụng:
"Moodle, hay tất cả những gì thuộc về CNTT, cũng giống như miếng vải, khung gỗ, hay các hộp bút màu được sử dụng để vẽ lên một bức tranh vậy. Tất nhiên là vải phải đạt yêu cầu, màu phải đủ và tốt, khung vẽ phải chắc chắn. Nhưng có thể nhận ngay ra rằng, từ những chất/nguyên liệu đó cho đến một bức tranh được vẽ ra đẹp đẽ và có ý nghĩa, là cả một quãng đường rất rất dài, trong đó, nhiều thứ khác quan trọng hơn. Để vẽ bức tranh đó, yêu cầu rõ ràng và tiên quyết là khả năng sáng tạo của người nghệ sĩ."
"Chúng ta cứ tưởng tượng hệ thống mà chúng ta xây dựng xong sẽ như một nhà hàng, trong đó có các dụng cụ nấu ăn, bàn ghế, người phục vụ, trang trí nội thất... Đó chính là Moodle, là các tính năng mà Moodle hay bất kỳ một phầm mềm LMS (Learning Management System) nào có thể cung cấp. Nhưng như vậy đã trở thành một nhà hàng? Chúng ta còn cần những đầu bếp giỏi, biết cách nấu ăn (=chính là các giáo viên), sử dụng những thực phẩm tươi, ngon, đúng loại (=chính là nội dung học tập) để nấu cho chúng ta những món ăn ngon nữa. Mà thậm chí, một nhà hàng trang trí đẹp, món ăn ngon, chưa chắc đã là nơi nhiều người đến ăn. Lại còn phải xem các món ăn này có đúng mùa không, có hợp khẩu vị người ăn không, rồi người phục vụ có tốt không nữa. Mà, tất cả những điều kể trên vẫn chưa đảm bảo nhà hàng chúng ta đông khách. Còn phải có chiến lược giới thiệu các món ăn, quảng cáo ra bên ngoài, ưu đãi cho thực khách... Chính vì vậy, nếu chỉ xem HTĐT là phần việc của CNTT, thì cũng tương tự như việc xem việc kinh doanh nhà hàng như là việc mua sắm dụng cụ nấu ăn, mua bàn ghế, tuyển người phục vụ và trang trí nội thất vậy."
"Câu hỏi 'xây dựng một hệ thống HTĐT tốn bao nhiêu thời gian với kinh phí khoảng bao nhiêu' là câu hỏi rất mơ hồ. Nó tương tự như chúng ta hỏi 'Xây nhà tốn bao nhiêu tiền và mất bao lâu?' vậy. Vấn đề là xây cái gì? Một căn nhà cấp 4, hay một toàn nhà 3 "tấm" hay một trung tâm thương mại? Một ngôi nhà để ở hay một toàn nhà đa năng, hay một khu nhà thể thao phức hợp? Nếu chúng ta nghĩ rằng xây dựng HTĐT chỉ cần đầu tư vào cho CNTT là đủ, thì cũng giống như việc xây nhà sẽ xong khi chúng ta thuê được một số xe để chuyên chở cát, sạn, sắt, xi măng, và một số dụng cụ xây dựng như giàn giáo, máy trộn bê tông, máy ép cọc. Nguyên vật liệu, như cát, sạn, xi măng, sắt thép ... chính là nội dung môn học, được điện tử hoá. Và nếu có đủ những thứ kể trên thì đó vẫn chưa phải là một cái nhà. Lại còn phải có những bản vẽ đẹp, phù hợp với hình dáng và diện tích đất và với nhu cầu của người ở nữa."
Như vậy, rõ ràng CNTT chưa phải là phần cốt lõi để một hệ thống HTĐT thành công. Vậy thì là cái gì? Các bạn có thể tự nghĩ ra câu trả lời cho câu hỏi đó.
Trong những năm gần đây, do nhiệm vụ quản trị Moodle VN cũng như khi phụ trách việc triển khai các dự án HTĐT ở một số nơi, điều sai lầm trong quan điểm mà tôi rất hay nhận thấy ở các đơn vị đang xây dựng HTĐT là cho rằng CNTT là phần cốt lõi, quyết định sự thành công trong một dự án HTĐT. Đây quả là một suy nghĩ sai lầm, và kết quả của sai lầm đó thường là một hệ thống HTĐT vô cùng mạnh và nhiều về các tính năng, mà không đáp ứng được nhu cầu người học, cũng như không tạo được một môi trường học có ý nghĩa.
Khi một dự án - thường là với Moodle, được đưa lên bàn đàm phán, trong khi các nhà lãnh đạo quan tâm đến số tiền cần bỏ ra để xây dựng hệ thống, thì các nhà quản lý kỹ thuật lại chú tâm vào số lượng và mô tả các tính năng. Họ thường yêu cầu: "Hệ thống phải đáp ứng khả năng A, B, C, D". Cứ làm như, hệ thống của họ chỉ cần những tính năng đó là nghiễm nhiên trở thành một môi trường học tập cho sinh viên vậy. Và để điều chỉnh cách nhìm phiến diện đó, nhiều cách so sánh - có khi là khập khiễng, đã được tôi "giở" ra sử dụng:
"Moodle, hay tất cả những gì thuộc về CNTT, cũng giống như miếng vải, khung gỗ, hay các hộp bút màu được sử dụng để vẽ lên một bức tranh vậy. Tất nhiên là vải phải đạt yêu cầu, màu phải đủ và tốt, khung vẽ phải chắc chắn. Nhưng có thể nhận ngay ra rằng, từ những chất/nguyên liệu đó cho đến một bức tranh được vẽ ra đẹp đẽ và có ý nghĩa, là cả một quãng đường rất rất dài, trong đó, nhiều thứ khác quan trọng hơn. Để vẽ bức tranh đó, yêu cầu rõ ràng và tiên quyết là khả năng sáng tạo của người nghệ sĩ."
"Chúng ta cứ tưởng tượng hệ thống mà chúng ta xây dựng xong sẽ như một nhà hàng, trong đó có các dụng cụ nấu ăn, bàn ghế, người phục vụ, trang trí nội thất... Đó chính là Moodle, là các tính năng mà Moodle hay bất kỳ một phầm mềm LMS (Learning Management System) nào có thể cung cấp. Nhưng như vậy đã trở thành một nhà hàng? Chúng ta còn cần những đầu bếp giỏi, biết cách nấu ăn (=chính là các giáo viên), sử dụng những thực phẩm tươi, ngon, đúng loại (=chính là nội dung học tập) để nấu cho chúng ta những món ăn ngon nữa. Mà thậm chí, một nhà hàng trang trí đẹp, món ăn ngon, chưa chắc đã là nơi nhiều người đến ăn. Lại còn phải xem các món ăn này có đúng mùa không, có hợp khẩu vị người ăn không, rồi người phục vụ có tốt không nữa. Mà, tất cả những điều kể trên vẫn chưa đảm bảo nhà hàng chúng ta đông khách. Còn phải có chiến lược giới thiệu các món ăn, quảng cáo ra bên ngoài, ưu đãi cho thực khách... Chính vì vậy, nếu chỉ xem HTĐT là phần việc của CNTT, thì cũng tương tự như việc xem việc kinh doanh nhà hàng như là việc mua sắm dụng cụ nấu ăn, mua bàn ghế, tuyển người phục vụ và trang trí nội thất vậy."
"Câu hỏi 'xây dựng một hệ thống HTĐT tốn bao nhiêu thời gian với kinh phí khoảng bao nhiêu' là câu hỏi rất mơ hồ. Nó tương tự như chúng ta hỏi 'Xây nhà tốn bao nhiêu tiền và mất bao lâu?' vậy. Vấn đề là xây cái gì? Một căn nhà cấp 4, hay một toàn nhà 3 "tấm" hay một trung tâm thương mại? Một ngôi nhà để ở hay một toàn nhà đa năng, hay một khu nhà thể thao phức hợp? Nếu chúng ta nghĩ rằng xây dựng HTĐT chỉ cần đầu tư vào cho CNTT là đủ, thì cũng giống như việc xây nhà sẽ xong khi chúng ta thuê được một số xe để chuyên chở cát, sạn, sắt, xi măng, và một số dụng cụ xây dựng như giàn giáo, máy trộn bê tông, máy ép cọc. Nguyên vật liệu, như cát, sạn, xi măng, sắt thép ... chính là nội dung môn học, được điện tử hoá. Và nếu có đủ những thứ kể trên thì đó vẫn chưa phải là một cái nhà. Lại còn phải có những bản vẽ đẹp, phù hợp với hình dáng và diện tích đất và với nhu cầu của người ở nữa."
Như vậy, rõ ràng CNTT chưa phải là phần cốt lõi để một hệ thống HTĐT thành công. Vậy thì là cái gì? Các bạn có thể tự nghĩ ra câu trả lời cho câu hỏi đó.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét