Cho dù là giao tiếp trên mạng, qua một phần mềm chát như Skype, Yahoo Messenger, hay trên địa thoại, qua Viber, Tango, hay đơn giản chỉ là gửi email, thì nó cũng ít nhiều có những mô phỏng giống như giao tiếp thông thường, có những nguyên tắc lịch sự nhất định.
Hãy bắt đầu bằng hình ảnh đại diện (avatar), người ta chọn một avatar có thể là ảnh của mình, một biểu tượng, hay một nhân vật nào đó. Điều đó tương tự như bạn chọn một bộ đồ, một cách ăn mặc khi đến gặp ai đó.Avatar có thể cho biết ít nhiều rằng người ta đang muốn giao tiếp bằng chính cái tôi của mình, hay là đang dấu đi hình ảnh thật của mình.
Cùng với Avatar, một số phần mềm cho phép chọn một câu, gọi là trạng thái (status). Đó có thể là việc đang làm, điều đang nghĩ, sự mong muốn, chờ đợi. Trong giao tiếp thông thường, nó giống như là nét mặt, sự phấn khích hay chán chường mà người ta muốn lộ ra cho người đối thoại.
Thế rồi cách viết cũng tương tự. Viết tắt: đang nói chuyện thân mật. Viết đủ chữ: có lẽ là đang nghiêm túc. Viết in hoa, có thể là muốn cao giọng, muốn nhấn mạnh, và cũng có thể là đang giận. Thí dụ, chúng ta có thể sẽ nhận được một số từ viết có thể được in hoa, như KHÔNG, ĐỪNG, CHẲNG ... mà người ta gọi là "viết hoa tu từ". Hoặc thậm chí là cả câu: "ĐỪNG CÓ MÀ NÓI KIỂU ĐÓ NHÉ". Tác dụng của chúng không khác gì so với việc nhấn mạnh khi nói chuyên trực diện.
Rồi những phép lịch sự trên mạng cũng tương tự như phép lịch sự trong giao tiếp thông thường. Một vài thí dụ:
1. Không chú ý đến câu chuyện của người đối diện: Trong giao tiếp trực diện, người nghe có thể tỏ ra lơ đễng, đơn giản là không nhìn vào mắt người nói, không theo câu chuyện, hay làm một việc nào đó khác (đọc báo, xem tivi...) khi đang nói chuyện với người khác. Trên mạng cũng vậy, vừa chát, vừa lướt web, hay viết email; hỏi những câu ngớ ngẩn mà người đối diện vừa mới trả lời, hay mỗi lượt chát diễn ra vài phút sau khi người kia đã hỏi... là những biểu hiện tương tự.
2. Im lặng không trả lời: Khi trực diện, có những câu hỏi, những câu chuyện tự nhiên bị rơi vào một trạng thái không thể tiếp tục, bời người đối thoại không trả lời và giữ im lặng. Trên mạng cũng vậy, khi chúng ta gửi một email và không thấy trả lời thì tình huống cũng có thể xem như tương tự với tình huống im lặng, không trả lời.
3. Ngắt lời người khác. Bạn có thể đang nói, và bị người khác chen ngang qua. Trên mạng, câu chát của bạn chưa xong thì người khác đã (nhanh tay) chèn vào một câu nào đó, và như thế giống như bạn bị ngắt lời vậy.
4. To tiếng: Trong lúc nói chuyện, âm điệu (cường độ, trường độ) của lời nói người đối diện bỗng cao lên, dài ra. Có thể đó là những lời to tiếng rồi đấy. Còn trên mạng thì sao, như đã nói ở trên, đó có thể là cách viết hoa, hay một loại những dấu chấm than (!!!!!!!!!!!!) hay chấm hỏi (?????????????)
5. Đứng dậy bỏ đi, hay cắt điện thoại mà không báo trước. Trong khi nói chuyện, một người có thể bực mình mà đứng dạy bỏ đi một cách tức giận. Trên mạng cũng vậy, bạn đang chát bằng Skype hay YM và... alê hấp, người kia thoát ra ngoài và mất tăm, không một lời từ biệt.
6. Nói trống không hay thay đổi đại từ nhân xưng. Khi đang nói chuyện, bỗng nhiên người đối diện thay đổi thái độ bằng cách nói năng trống không, không chủ ngữ, hay đổi cách nói anh - em sang cô - tôi. Trên mạng cũng hoàn toàn như vậy và ai cũng có thể hiểu rằng thái độ của người giao tiếp đang thay đổi theo một chiều hướng nào đó.
Dù cho giao tiếp trên mạng khác với giao tiếp trực diện do thiếu đi nhiều yếu tố kèm ngôn ngữ như ánh mắt, cử chỉ, thái độ v.v..., nhưng không phải vì thế mà chúng ta không biết được thái độ của người đang giao tiếp của mình là như thế nào. Nhất là việc sử dụng hệ thống các biểu tượng mặt cười (smiley) sẽ làm cho sự giới hạn trong biểu cảm trên mạng giảm đi một cách đáng kể.
Môi trường mạng - ảo, ngày càng phát triển cùng với sự phát triển của CNTT. Và nó đang là một cuộc sống thứ hai của những ai biết nó. Nó cũng đầy đủ hỉ, nộ, ái, ố. Nhiều người yêu nhau qua mạng, nhiều bí mật bị bật mí qua mạng, và người ta, khi không còn yêu hay thích nhau nữa, cũng có thể qua mạng mà xác định điều đó. Một ngày đẹp trời, bạn được đưa vào nhóm Bạn thân (Close friends) trên Facebook, hoặc có thể bị bỏ rơi (Unfriend) mà sau đó, bạn sẽ không còn đọc được những gì mình thích nữa.
Hãy bắt đầu bằng hình ảnh đại diện (avatar), người ta chọn một avatar có thể là ảnh của mình, một biểu tượng, hay một nhân vật nào đó. Điều đó tương tự như bạn chọn một bộ đồ, một cách ăn mặc khi đến gặp ai đó.Avatar có thể cho biết ít nhiều rằng người ta đang muốn giao tiếp bằng chính cái tôi của mình, hay là đang dấu đi hình ảnh thật của mình.
Cùng với Avatar, một số phần mềm cho phép chọn một câu, gọi là trạng thái (status). Đó có thể là việc đang làm, điều đang nghĩ, sự mong muốn, chờ đợi. Trong giao tiếp thông thường, nó giống như là nét mặt, sự phấn khích hay chán chường mà người ta muốn lộ ra cho người đối thoại.
Thế rồi cách viết cũng tương tự. Viết tắt: đang nói chuyện thân mật. Viết đủ chữ: có lẽ là đang nghiêm túc. Viết in hoa, có thể là muốn cao giọng, muốn nhấn mạnh, và cũng có thể là đang giận. Thí dụ, chúng ta có thể sẽ nhận được một số từ viết có thể được in hoa, như KHÔNG, ĐỪNG, CHẲNG ... mà người ta gọi là "viết hoa tu từ". Hoặc thậm chí là cả câu: "ĐỪNG CÓ MÀ NÓI KIỂU ĐÓ NHÉ". Tác dụng của chúng không khác gì so với việc nhấn mạnh khi nói chuyên trực diện.
Rồi những phép lịch sự trên mạng cũng tương tự như phép lịch sự trong giao tiếp thông thường. Một vài thí dụ:
1. Không chú ý đến câu chuyện của người đối diện: Trong giao tiếp trực diện, người nghe có thể tỏ ra lơ đễng, đơn giản là không nhìn vào mắt người nói, không theo câu chuyện, hay làm một việc nào đó khác (đọc báo, xem tivi...) khi đang nói chuyện với người khác. Trên mạng cũng vậy, vừa chát, vừa lướt web, hay viết email; hỏi những câu ngớ ngẩn mà người đối diện vừa mới trả lời, hay mỗi lượt chát diễn ra vài phút sau khi người kia đã hỏi... là những biểu hiện tương tự.
2. Im lặng không trả lời: Khi trực diện, có những câu hỏi, những câu chuyện tự nhiên bị rơi vào một trạng thái không thể tiếp tục, bời người đối thoại không trả lời và giữ im lặng. Trên mạng cũng vậy, khi chúng ta gửi một email và không thấy trả lời thì tình huống cũng có thể xem như tương tự với tình huống im lặng, không trả lời.
3. Ngắt lời người khác. Bạn có thể đang nói, và bị người khác chen ngang qua. Trên mạng, câu chát của bạn chưa xong thì người khác đã (nhanh tay) chèn vào một câu nào đó, và như thế giống như bạn bị ngắt lời vậy.
4. To tiếng: Trong lúc nói chuyện, âm điệu (cường độ, trường độ) của lời nói người đối diện bỗng cao lên, dài ra. Có thể đó là những lời to tiếng rồi đấy. Còn trên mạng thì sao, như đã nói ở trên, đó có thể là cách viết hoa, hay một loại những dấu chấm than (!!!!!!!!!!!!) hay chấm hỏi (?????????????)
5. Đứng dậy bỏ đi, hay cắt điện thoại mà không báo trước. Trong khi nói chuyện, một người có thể bực mình mà đứng dạy bỏ đi một cách tức giận. Trên mạng cũng vậy, bạn đang chát bằng Skype hay YM và... alê hấp, người kia thoát ra ngoài và mất tăm, không một lời từ biệt.
6. Nói trống không hay thay đổi đại từ nhân xưng. Khi đang nói chuyện, bỗng nhiên người đối diện thay đổi thái độ bằng cách nói năng trống không, không chủ ngữ, hay đổi cách nói anh - em sang cô - tôi. Trên mạng cũng hoàn toàn như vậy và ai cũng có thể hiểu rằng thái độ của người giao tiếp đang thay đổi theo một chiều hướng nào đó.
Dù cho giao tiếp trên mạng khác với giao tiếp trực diện do thiếu đi nhiều yếu tố kèm ngôn ngữ như ánh mắt, cử chỉ, thái độ v.v..., nhưng không phải vì thế mà chúng ta không biết được thái độ của người đang giao tiếp của mình là như thế nào. Nhất là việc sử dụng hệ thống các biểu tượng mặt cười (smiley) sẽ làm cho sự giới hạn trong biểu cảm trên mạng giảm đi một cách đáng kể.
Môi trường mạng - ảo, ngày càng phát triển cùng với sự phát triển của CNTT. Và nó đang là một cuộc sống thứ hai của những ai biết nó. Nó cũng đầy đủ hỉ, nộ, ái, ố. Nhiều người yêu nhau qua mạng, nhiều bí mật bị bật mí qua mạng, và người ta, khi không còn yêu hay thích nhau nữa, cũng có thể qua mạng mà xác định điều đó. Một ngày đẹp trời, bạn được đưa vào nhóm Bạn thân (Close friends) trên Facebook, hoặc có thể bị bỏ rơi (Unfriend) mà sau đó, bạn sẽ không còn đọc được những gì mình thích nữa.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét